Te se teme "vječno" provlače kroz dnevno politikanstvo, uočene probleme kao da nitko nigdje ne rješava sustavno, a nisam niti primijetila da se u cijelu priču itko dosjetio ubaciti pitanje koncepcije suvremenog demokratskog društva i prava na osobnu slobodu.

Prvo je sama definicija slobode pojedinca tema za sebe. Površno i pojednostavljeno: moja osobna sloboda je pravo na odabir. Odabir svega: gdje ću živjeti, što ću raditi, u koga ću se zaljubiti, u što (ili koga) ću vjerovati. Nama je uglavnom za osjećaj zadovoljstva najbitnija naša unutarnja autonomija, mogućnost da bez ograničenja djelujemo prema vlastitom razumu, da ostvarimo sebe sukladno svom sustavu vrijednosti, sposobnostima i afinitetima. Dalje u filozofiju nećemo. Polako se od sebe odmaknimo do Deklaracije o ljudskim pravima, koja u biti slobodu definira kao slobodu od i slobodu za. Dakle, moje je ljudsko pravo ili sloboda da me nitko ne prisiljava na nešto i da imam slobodu odabrati nešto.

Kako smo sad navodno odgovorili na pitanje što je to osobna sloboda, idemo se pozabaviti našom informacijom, a ta je da za prosperitet jednog društva nedostaje sasvim određeni profil ljudi tj. radna snaga. Društvo traži inženjere, stručnjake u prirodnim zanostima. Analitičari se pitaju što učiniti da se što više mladih ljudi privuče na studije, ali ne bilo koje, vać sasvim određene. Sve to naravno nije specifikum nekog određenog društva (države), već zapravo postaje globalna kvaka 22.

Pitam ja sad vas, bi li vam išta značila informacija da vam je kao strojarskom inženjeru ili informatičaru zajamčena ekonomska sigurnost tj. zaposlenje? Biste li odustali od svojeg poetski i humanistički nastrojenog sebe i počeli marljivije rješavati matematičke jednadžbe i naprosto se zaljubili u fiziku? Možda razumski i biste, no riskirate da se dovedete u sukob sa svojim pravim JA i izložite stalnoj frustraciji. Očito da ljudi inzistiraju na svojoj osobnoj slobodi, pravu na odabir obrazovanja i profesije. To nam je normalno, samo po sebi razumljivo. Naravno da nema teoretske šanse niti da nas vlastita mama uvjeri da je bolje (pametnije ?!) studirati strojarstvo od prava ili sociologije. I dobro je da imamo takve obrambene mehanizme, jer na kraju krajeva, od 100 ljudi 5 ih je doista za strojare, niti jedan više ili manje. Ali koliko je realno očekivati da društvo može funkcionirati ako ga čine individualci orijentirani samo na ostvarenje svoje autonomne slobode?

Individualizam je još od 60-tih, od generacije X jako in. Svi se furamo na svoju osobnost, socijalističko neimarenje za društvenu dobrobit je fuj. Da se razumijemo, ja sam X, ja sam individualac, moja furka je "biti isti, biti poseban, biti slobodan, biti samo svoj" i ja sam društveni partibrejker. Kod individualizma ima jedna kvaka: ne odustajemo od toga da od društva (države, politike) očekujemo da stvori preduvijete za ostvarenje naših osobnih sloboda. Društvo je to koje treba brinuti da imamo izvor prihoda (radno mjesto), da privreda funkcionira kako bi funkcioniralo sve ostalo tj. kako bismo mogli birati svoju zabavu, potrošnju i apsolutno sve što nam se prohtije. Nedobog ipak da država brine da svi segmenti društva klapaju – jer tada nema slobode, to je diktatura. Ipak joj prepuštamo da brine o nekim segmentima društva, a redovito je taj segment školstvo. Ispalo je da to baš nije najsretnije rješenje, jer privatni kapital stvara svoja pravila, on je zapravo tržište za školovane i neškolovane i jednako tako upravo od države očekuje da isporučuje
ljudski kapital koji mu je potreban. I tu počinje vrtnja u zatvorenom krugu. Banalizirajmo opet malo: individualac želi mobitel, ali nije spreman investirati znanje, već samo novac kako bi ga posjedovao i osjećao se slobodnim u ispunjenju svoje želje. Više je individualaca koji žele, a premalo onih koji ostvaruju želje. Osim toga, ponestaje novca jer se njegova zarada nudi upravo u proizvodnji mobitela, a ne u paleontologiji, pa to tumačimo kao ograničenje vlastite slobode. Tražimo nešto što zapravo nismo sposobni isporučiti, uopćeno gledano. Apsurd nad apsurdima!

I šta ćemo sad s tim poremećajima, s ignoriranom činjenicom da je društvo upravo skup individualaca tj. pokušaj da se uskladi suživot idividua (eto mi nove savršene definicije društva, ha!)? A ništa, ja ću samo još malo pametovati. Prvo: doista slobodna je tek šačica ljudi koja je imala ludu sreću da im se par stvari u životu poklopi, da izvši par dobrih odabira bez prevelikih kompromisa koji bi ih odveli u frustraciju. Drugo: nikakve slobode i individualizma nema bez ekonomske neovisnosti. Potpuna ekonomska neovisnost naravno ne postoji, no postoji u relativnom smislu, ali ipak dovoljnom da si priuštite taj svoj (precijenjeni?) individualizam. Treće: demokracija koju danas smatramo najprihvatljivijim i najslobdnijim društvenim uređenjem u kombinaciji sa privatnim kapitalom koji je zapravo jedina prava moć i sloboda je smijurija nad smijurijama. Ništa čime bi se čovječanstvo trebalo beskrajno ponositi. Za kraj: šteta što neću živjeti bar 250 godina da ipak vidim kako će se ta cijela smiješna priča dalje razvijati. A baš bih voljela znati! Ideja – bilo tko, itko?

Najveći svjetski investitori nisu više kompanije sa Wall Streeta, već državne investicijske kompanije u JI Aziji i Bliskom Istoku. Upravo su one pumpale novac u Wall Street tokom ove financije krize. Zbog straha od političkih agenda iza tih investicija, Zapad podiže prepreke. WSJ piše o svemu tome na naslovnoj stranici u ponedjeljak. Država se afirmira i vraća u određene domene individua, poslovanja i investicija. Iako se ne radi o klasičnom protekcionizmu više, Thomas Friedmanov "ravni svijet" je sve manje ravan. On vjeruje da se radi samo o epizodi, dok Daniel Yergin vidi kraj lake globalizacije.

Rise of Nationalism Frays Global Ties - Trade, Environment Face New Threats; Balkanized Internet

By BOB DAVIS, April 28, 2008

The world isn't as flat as it used to be.

During the long march toward globalization, international borders and trade barriers came down. Communism fell. Protectionist walls in Latin America and elsewhere were dismantled. Governments -- long prone to meddling in trade -- took a back seat to broader market forces.

In a globalization manifesto, New York Times columnist Thomas Friedman declared that the Internet and other planet-spanning technologies were erasing national boundaries. The world, he said in a 2005 best seller, was flat.

No longer. The global economy appears to be entering an epoch in which governments are reasserting their role in the lives of individuals and businesses. Once again, barriers are rising. Call it the new nationalism.

"The era of easy globalization is certainly over," says Pulitzer Prize-winning author Daniel Yergin, whose 1998 book, "The Commanding Heights," detailed the triumph of markets over nations, starting with British deregulation under Margaret Thatcher. "The power of the state is reasserting itself."

(Ostatak teksta niže)

Just a decade ago, Asia, Latin America and Russia were on financial life support from the International Monetary Fund and World Bank. The U.S. was planning yet another round of global trade negotiations. The European Union was writing a constitution to shift power to Brussels from member nations.

Now borrowers shun the IMF and World Bank. Trade talks are shelved. Barriers to foreign investment are rising around the world. State-owned companies are expanding, particularly in oil and gas. Public support of immigration restrictions is growing in countries from the U.S. to India.

The rising influence of governments can be seen in massive state-funded investment pools, many backed by countries that were reeling financially a decade ago. Sovereign wealth funds from Asia and the Middle East are now propping up wobbly financial institutions in the U.S. and Europe, and may hunt next for real-estate bargains. The growth of state power may also serve to make dealing with global climate change -- the most borderless of all issues -- even more difficult.

Security Concerns

What accounts for governments' bigger role? The terrorist attacks of Sept. 11, 2001, refocused the world on security concerns that can be addressed only by national governments. Countries enriched by the commodity boom are increasingly asserting their power, with Venezuela nationalizing oil fields and Russia threatening to cut off natural-gas supplies to Western Europe. A backlash against economic integration has also pressured national governments to retreat from multilateralism: Big pluralities in 21 of 34 nations polled by BBC World Service in December said the "pace of economic globalization" is moving too quickly.

The changes don't presage an era of full-blown protectionism. The 15 countries that have shared the euro since 1999 will, despite occasional grumbling, continue to do so. Governments continue to obey rulings by the World Trade Organization, even if they must rewrite their own laws to comply. Mr. Friedman, the flat-world theorist, says that the reassertion of state power may turn out to be an "episode" rather than a trend, and that technologies will continue to empower individuals across boundaries.

Even so, there are mounting indications that governments are on the ascendant.

National boundaries are going up even on the Internet, the emblem of the borderless world. The Internet was designed to be beyond the reach of governments, shifting power to individuals or private organizations.

Now, pressured by Russia, China, India and Saudi Arabia, the U.S. company that assigns Internet addresses is working on ways for countries to use characters from their home languages. The familiar .org, .com and country codes in Web addresses will be replaced with their equivalents in Chinese, Hindi and many other languages. While that should help locals navigate the Web, it would also put many sites behind curtains to users from abroad. That would spell the end of the days when anyone with a keyboard that produces Latin letters can see sites in any land -- essentially taking the "world wide" out of the World Wide Web.

"We're facing a step-by-step Balkanization of the global Internet," says Columbia University law professor Tim Wu. "It's becoming a series of national networks."

The rising strength of national governments expresses itself in different ways. For rich countries, it generally means higher taxes and more regulation. In the 30 mostly rich countries of the Organization for Economic Cooperation and Development, tax revenue as a percentage of the local economy was higher in 2005, the latest year surveyed, than a decade earlier. That's because of the rising cost to governments of health care and social security.

In the U.S., the severity and scope of the current financial crisis has eroded the case for letting markets operate with ever-lower government guard rails. The current question is not whether regulation will increase, but by how much. All three presidential candidates say they would pass tougher financial-market regulation and would also boost government programs to retrain workers battered by the global economy.

In rich and poor countries alike, immigration has become a powerful political issue, as improved transportation makes it easier for people to move across borders and compete for jobs with locals. There are backlashes against Burmese in India, Haitians throughout the Caribbean, Bolivians in Argentina and Zimbabweans in South Africa. In 44 of 47 countries polled by Pew Research Center last fall, majorities supported further restrictions on immigration.

In poorer countries of Africa and Asia, meanwhile, rising global food prices are prompting governments to erect new export barriers. "There is no place in the world that grows the food we need if we're forced to import," says India's finance minister, P. Chidambaram. "Therefore we have to be nearly self-sufficient in all food items."

Growing Influence

Capitals that once had little sway on the global scene now have a lot. The influence of Brazil, for example, has grown along with its economy. A week after WTO trade talks collapsed in July 2006, U.S. Trade Representative Susan Schwab jetted to Brasilia to confer with the country's foreign minister, Celso Amorim, who also handles trade issues.

Mr. Amorim has become an unlikely power broker in the bid to wrap up the negotiations, which began in 2001. The talks broadly involve a prospective deal: The U.S. and Europe would slash agricultural subsidies if developing nations would lower their tariffs for industrial goods and broaden foreign financial firms' access to their markets.

In the past, developing nations essentially ratified global trade deals negotiated by the U.S. and Europe. But Brazil, India and China are no longer following that script. Mr. Amorim has put together a group of 20 developing nations that want to limit market openings at home while pressing for agricultural liberalization abroad. Their assent is essential to reaching a deal. So far they have withheld it.

"Brazil holds the key to getting this done," says Ms. Schwab.

'It Was a Party'

Citizens of poor countries feel exhilarated by their governments' new power. In Rio de Janeiro, Maria Aparecida Lemos, an AIDS patient who lost her sight, says she "celebrated like it was a party" last year when Brazil's president voided a Merck & Co. patent on an AIDS drug. A Brazilian company now makes the drug, Efavirenz, for a fraction of what Merck was charging. Under global trade rules, developing countries have the right to override patents in emergencies, but few had done so for fear of retaliation.

Merck says it had already reduced the price of Efavirenz and was willing to cut further, but not enough to satisfy Brasilia. "Brazil may not be the kind of place you want to invest in," says Jeffrey Sturchio, Merck's vice president for corporate responsibility. Brazilian officials shrug off such threats, figuring the country's growing wealth makes it a magnet for investment.

Energy companies have been among the first to feel the new nationalism. Since oil prices started rising in 2004, Russia, Venezuela, Bolivia and Ecuador have nationalized foreign-owned oil assets, the first big wave of nationalization since the 1970s. After Venezuela's state-owned oil firm doubled its ownership of heavy-oil projects along the Orinoco River last year, ConocoPhillips pulled out, taking a $4.5 billion charge. Exxon Mobil Corp. left as well, and is suing Venezuela for compensation.

Growing petro-nationalism has prompted Royal Dutch Shell PLC to change the global scenarios its economists create to help the company plot its next moves. In the 1990s, Shell's scenarios assumed government power was diminishing. The company invested heavily in Russia's Sakhalin oil fields, assuming it would see minimal interference. But as the Kremlin tightened its grip on the energy sector, Shell was forced to sell half of its stake in the project to Russia's state-owned OAO Gazprom.

In this decade's models, governments play a more central role. One of Shell's two current scenarios envisions that government dominion over resources -- nearly 80% of world oil reserves are controlled by state-owned firms -- will continue. In the other model, governments are still at the center of decision making but recognize a common interest and agree to address climate change, says Jeremy Bentham, Shell's vice president for global business environment.

Recognizing the powerful role of state-owned oil companies, Shell is investing heavily in unconventional oil sources, many of which have little prospect of expropriation. It recently announced a $10 billion expansion plan in the tar sands of Canada. It has also increased its focus on biofuels made from, among other things, algae and wood chips.

Pitney Bowes Inc., a postal-machine maker in Stamford, Conn., is also trying to adapt. Over the past decade or so, it had moved a lot of its production to China. It also had outsourced back-office computer operations to India.

But more recently, the company has started worrying about the security of those supply lines. "We're always concerned that the nationalists there will come and take over" our suppliers in China, says Cynthia Schmitt, the company's vice president for enterprise risk management.

So over the past three years, the company and its overseas suppliers have begun stockpiling more postage-machine components. Pitney Bowes also began insisting that its vendors in India have backup servers in other countries. So many U.S. companies do business in Bangalore and other Indian cities, Ms. Schmitt fears they could become terrorist targets.

Similar concerns are felt by other big companies. AMR Research Inc., a Boston consulting firm, says it surveyed supply-chain managers at big U.S. firms in March about how they would rank the risks they face doing business globally. About 30% of them rated "country risk" -- geopolitical problems or natural disasters -- as their most significant.

Some companies are seeking havens closer to home. As some U.S. corporations relocate operations from lower-cost spots in Asia, Mexico -- which has a free-trade pact with the U.S. -- has seen a surge in foreign investment, up 21% last year to $23.2 billion.

Some of the world's biggest new investors are government-run investment funds. In the Middle East and Russia, sovereign wealth funds are powered by oil revenue; in Asia, they're fed by other export earnings. In all, the funds have a total of $3 trillion in revenue and have used the money to buy stakes in Citigroup Inc., Merrill Lynch & Co. and other battered Wall Street firms. While the infusions have been lauded by the U.S. Treasury and capital-short Wall Street firms, they also aroused suspicions here and internationally that the investors could have political agendas.

Now, many national governments are raising barriers against such foreign investment. The U.S., Canada, Germany, France, Japan, South Korea, Australia, Hungary and Greece are proposing or enacting restrictions on investment by state-owned firms from other countries, according to a forthcoming study by the Council of Foreign Relations. China and Russia, which have sovereign wealth funds, are staking out "strategic sectors" where foreign investment would be restricted, say the study's authors, investment-law specialist David Marchick and Dartmouth economist Matthew Slaughter.

National Muscle-Flexing

Muscle-flexing by national governments has also made it more complicated to tackle global environmental issues. In 1987, governments sent environmental ministers to Montreal to negotiate a global ban on the chlorofluorocarbons blamed for opening an ozone hole over Antarctica. The ministers expected the treaty would be ratified at home and enforced world-wide through trade sanctions. It was.

A decade later, the Kyoto Protocol flopped because the U.S. didn't sign, and China and India weren't required to limit emissions. Now, with national governments wary of making commitments, negotiators and think tanks in the U.S. and Europe are grappling with how to persuade states to take strong efforts to curtail greenhouse-gas emissions. One possibility: encourage governments to take specific actions to cut emissions now, and hold off on a treaty until states are more confident that their rivals are taking global warming seriously.

New nationalism could play out over a lengthy span, says Michael Klein, chief economist at the World Bank's private-sector arm, the International Finance Corp. "Disparate national interests may pull [countries] in different directions and render global actions more difficult," Mr. Klein says. "We're in for several decades of these centrifugal forces."

Jedna stvar koja mi se ne sviđa u članku:

"Spomenuti je dvojac do sada uspio izvrsno realizirati scenarij razvoja i opstanka Petrokemije u državnom portfelju. Koji, naravno, jamči veću stabilnost na užarenoj tržišnoj vjetrometini nego u slučaju da tvrtkom upravlja isključivo privatni kapital."

Nema besplatnog ručka. Kratkoročno, ostanak u državnom portfelju PTKMu možda i jest omogućila stabilniji razvoj i opstanak. No to nije bez troška. Državnom upravljanje, zajedno sa "socijalnim partnerima" u Upravi, donosi tromost prilagodbama tržištu i samo umjetnu političku zaštitu. Državne mjere mogu biti kratkoročno i direktno štetne po kompaniju, poput primjerice ograničavanje izvoza u ovom slučaju. Država, pogotovo naša i njene kompanije su na kraju dana vođene politikom i kako smo vidjeli Ministri se ne boje prijetiti, savjetovati da se "unutarnje rezerve" i prošlogodišnja dobit (koja nema nikakve veze sa današnjim porastom sirovina i poslovanju) iskoriste za sanaciju. Umjesto da je to iskorišteno za ulaganje u inovacije, tehnologiju povećanje produktivnosti i međunarodne konkurentnosti (čitaj "veći izvoz"), upravo ono što dugoročno omogućuje razvoj i opstanak "na užarenoj tržišnoj vjetrometini." Upravo je paradoksalno da u vremenima kada PTKM ima najveće šanse izvoziti, konkurirati i donositi dobit, država uvodi populističke mjere kontra toga. Tako, teorije koje se znaju čuti po domaćim medijima da nije bitno tko je vlasnik, država ili privatna osoba (vidi Čačićeve izjave), se mogu mački o rep okačit'. Očito da u Hrvatskoj još je bitno tko je vlasnik proizvodnje.

Што може да се каже за денешниот однос на припадниците на Еврејската религија кон Црковната историја и конкретно кон онаа историја опишана во Светото писмо на Новиот завет? Независно од тоа колку многу денес се зборува за слобода на искажувањето – сепак во некои средини постојат сериозни тенденции за цензурирање не само на она што се зборува за верата денес, туку и на нешта кои се кажани и напишани векови и векови наназад!

Нели пред некоја година дури и Мел Гибсон беше принуден реченицата на првосвештеникот „Неговата крв нека падне врз нас и врз нашите деца“ - да ја остави непреведена во неговиот филм „Страданија“ (примериот со мел Гибсон не е ни првиот ни последниот, ама на него прво се сетив). Изговорот е - антисемитизам!...

Добро, една работа стварно ме копка - каде е границата тогаш помеѓу Христијанството и антисемитизмот? Некако излегува дека од оваа перспектива христијанство само по себе е поприлично „антисемитистичко“. И сега, современото демократско општество, кое гледа на сите како така да им ги задоволи правата - се соочува со поразителната „вистина“: дека цели два милениуми се изградувало на „антисемитистички“ и „дискриминаторски“ основи.

Вчера, по кој знае колку време, ги заслушав песните на Ѓорѓе Балашевиќ – човекот за кого слободно може да се рече дека беше гласот на разумот во безумните југословенски 90-ти. Порано не му обрнував некое особено внимание. Она што во музиката секогаш на прво место ме интересирало биле мелодиите, хармонијата на композициите и сл. – што не е силната страна на музиката на Балашевиќ. Она што неверојатно доаѓа до израз кај него е текстот – такво играње со зборовите, такво „извезување“ на зборовите во мелодиската рамка... Мислам дека ретко кој музичар од нашиот Балкан би можел да се спореди со него за оваа работа.

„Прича о Васи Ладачком“ – немам зборови... Како е можно преку една романтична песничка да се искаже најдлабоката вистина на христијантвото? Мислев да цитирам само некои делчиња од песната, но ми стои дека во овој котекст тоа е некако неумесно. Ќе го пуштам целиот текст во оригинал, па после ќе додадам неколку размилсувања:...

Ђорђе Балашевић
Прича о Васи Ладачком

Знате'л причу о Васи Ладачком,
и ја сам је тек ономад чуо,
једном девет дана није излазио из биртије,
кажу да је био чудна сорта...

Отац му је био ситни паор,
хранио је седам гладних усти,
мати му је била плава,
тиха, нежна, јектичава,
умрла је с тридесет и нешто...

Имали су пар јутара земље,
малу кућу на крају сокака,
на асталу навек хлеба,
таман тол'ко, кол'ко треба,
Ал' је Васа хтео много више...

Желео је коње вране,
по ливади разигране,
сат са златним ланцем
и салаше...
Желео је њиве плодне
винограде благородне,
у каруце прегнуте чилаше...
Али није мог'о да их има...

Волео је лепу, ал' сироту.
Уз'о би је само да је знао,
волеш једном у животу
сад богату ил сироту,
то не бира памет него срце...

Све се над'о да ће љубав проћи,
Занавек је отиш'о из села.
Никад није пис'о ником,
Венч'о се са миразџиком,
јединицом, ћерком неког газде...

Добио је коње вране,
по ливади разигране,
сат са златним ланцем
и салаше...
Добио је њиве плодне,
винограде благородне,
У каруце прегнуте чилаше...
Све је им'о, ништа им'о није...

Пропио се, није прошло много...
Душу своју ђаволу је прод'о...
Знали су га сви бирташи,
тражио је спас у чаши,
ал' није мог'о да га нађе...

Млад је био, кажу, кад је умро,
сред биртије од срчане капи;
клонула му само глава,
ко да дрема, ко да спава,
И још памте шта је задње рек'о:

Џаба било коња враних,
по ливади разиграних,
џаба било сата и салаша...
Џаба било њива плодних,
винограда благородних,
у каруце прегнутих чилаша,
Када нисам с оном коју волем...

Када нисам с оном коју волем...

За буквално истото зборуваат најголемите философи, богослови и духовници на Црквата! Нивниот јазик е друг – но поентата е сосема истата. Човек без љубовта не може да живее!

Радоста навистина нема ништо со задоволствата. Нашата радост зависи единствено од нашата љубов. А љубовта? Таа не зависи од ништо! Таа е совршено слободна. Човек може да љуби и кога има и кога нема, и кога е богат и кога е сиромашен, и кога благоденствува и кога страда... просто љубовта нема ништо со сето тоа! А од таа љубов – од таа слободна љубов – зависи сета наша радост.

И колку е страшно и болно кога ќе почнеме љубовта ја условуваме – јас нема да можам добро и доволно да те љубам „ако не бидат задоволени сите надворешни услови“. Затоа подобро е да се откажам од љубовта, и не само да се откажам од неа туку и да ја убијам – просто заради тоа што не можам да и ги обезбедам „коњите“ и „златните саати“ и „нивите“ и „лозјата“...

Неодамна имав еден жален разговор: „многу се мислев... но не можев да му обезбедам на детето сè што треба и затоа се решив да... абортирам“. Значи човек е решен не просто да се откаже од љубовта, туку и по трупови да гази – само некако да и избега! Оти љубовта е страшна! Таа носи само маки и страдања! Тоа ти е жива несреќа! И ќе се распнеме, ќе се расчеречиме самите, ќе поминеме низ пекол – за да влеземе во пеколот. И таму... е таму ќе бидеме безбедни. Таму љубов нема!

Големиот англиски христијански мислител на 20-от век К.С. Луис дава едно, за многумина скандалозно, но истовремено многу блиско до светоотечкото, видување на рајот и пеколот: помеѓу пеколот и рајот нема граница. Во секое време човек може да премине од пеколот во рајот, но проблемот е во тоа што... самиот тој не го сака тоа. Оној во пеколот не може да го смисли рајот, го мрази од дното на срцето, поодвратно и пострашно и понечовечно нешто од рајот за него не постои!

Зошто е така? Заради тоа што во рајот владее љубовта, од која тој успеал, уште за времето на земниот живот, едвај некако жива глава да извлече. Бегањето од љубовта е панично бегање од Бога. Љубовта во својата најдлабока смисла е крстоносна, таа е неразделна од крстот, од копнежот, од љубовното страдание по љубениот, страдание до мака, страдание до смрт. А нашиот Бог е токму рапнатиот Бог – од безумна љубов саможртвуваниот Бог. И ете тој Бог од нас бара да тргнеме по неговите стапки. При тоа тој не ги бара нашите напори – ја бара едонствено нашата слобода: да ја прифатиме љубовта, која ќе ни даде сила за сè понатаму...

Но тоа „сè понатаму“ не завршува со крсотот! На љубовта тоа и е јасно како ден, на нељубовта никогаш нема да и стане јасно – и како такво секогаш ќе и биде далечно, одбивно, гадно, ужасно! Не крстот, страданието и смртта се крајните дестинации до кои нè доведува љубовта. Љубовта нè води – преку сите овие нешта – до прегратката со Љубениот. Тоа е Воскресението и тоа е Царството кон кое копнеат оние кои го возљубиле Христа. За жал оние кои не се стекнале со таа љубов за овој живот – никогаш нема да сакаат да стапнат во тоа Царство...

Гледам дека пишувајќи некако се оддалечив од самиот почеток на текстот, но сепак главната мисла останува непроменета. На еден начин ќе ја претстави и едни нејзини аспекти ќе нагласи еден поет и музичар, на друг начин за неа ќе зборува некој друг. Љубовта е единствена и нејзините начела се исти – и кога станува збор за љубовта кон Бога и кога станува збор за „различните видови“ меѓучовечка љубов. Јасно е дека Балашевиќ зборува за љубовта помеѓу маж и жена – но нејзин архетип е љубовта на Христа и Црквата. Љубовта е една и неделива, останува прашањето дали и во која мерка ние ќе решиме да и бидеме причестни.

(...) Една цела редица на свети отци, меѓу кои: свети Григориј Богослов, свети Јован Лествичник, свети Никола Кавасила – расудуваат по прашањето за тоа која е движечката сила во духовниот живот на христијанинот. И сите истакнуваат три – првата и најниската е стравот од Божјата казна, втората и не многу повисока е желбата за награда во вечното Царство и третата – и единствената вистинска, кон која сите треба да се стремат – љубовта. Љубовта е апсолутната причина за сè, бидејќи таа е единствената која самата нема причина. Вистинската љубов не се јавува како последица на некое претходно „поттикнувачко дејствие“ – токму таа е „поттикнувачкото дејствие“, кое ги предизвикува сите други конструктивни човечки дејствија.

Токму моделот кој за водечка сила ја има љубовта е типичен за најголемите меѓу светите отци на Црквата. Тие не знаат за страв, а спомнувањето на награда за нивниот подвиг е навреда за нив – сè што тие сакаат е да Му служат на Љубениот и на љубените. Тоа е врвот на слободата. Слободата без љубов – не е слобода, таа е суета, таа е изговор за нашите слабости, во кои до таа мерка сме се заљубиле што и ѓаволот ќе го наречеме бог само за да си го истераме своето.

Светите отци како свети Василиј Велики, свети Григориј Богослов, свети Јован Златоуст, свети Максим Исповедник – биле совршено слободни луѓе. Истите тие биле луѓето кои го покрстиле европскиот човек, неговата култура и мисловност – премудро избирајќи го сето она што од него можело формално да се прифати, но истовремено да ја промени суштината од паганска во христијанска, без при тоа да претставува опасност по самата христијанска вистина. Отците знаеле што да изберат, ги проучувале паганските философи и од нив „краделе“ сè што можело да се усогласи со христијанскиот светоглед и да биде од полза за растот на Црквата...

Тие ниту се повеле по стихиите на световната мудрост, ниту, пак, преплашено се оградиле од неа. Бестрашно и истовремено крајно претпазливо пошле да го преобразуваат паганскиот свет во кој живееле. Штом тие успеале да го направат првиот и најтежок чекор – зошто тогаш ние да бидеме малодушни. Нашиот свет не е свет кој никогаш не слушнал за христијанското евангелие – тој просто „подзаборавил“ како тоа навистина се живее. Тоа „подзаборавање“ доволно пати до сега се покажало како причина за трагедии со грозоморни размери, кои нашата „подзаборавено-христијанска“ Европа до ден денешен не може да си ги објасни. Но и покрај тоа, Црквата пред себеси има еден веќе изоден пат. Она што нам ни останува е да тргмеме – претпазливо и храбро – „по стапките на отците“ и да и дозволиме на љубовта, кој знае по кој пат, да го направи своето чудесно дело.

Да не се лажеме – како одминува времето секоја следна генерација ја доживува Црквата како сè подалечна и подалечна. Не зборувам дека жедта на човекот по Бога почнува да се губи – просто разликата на фрекфенциите помеѓу животот во светот и животот во Црквата сè повеќе и повеќе доаѓа до израз. Каде е проблемот? Дали е во современото европско општество – кое до таа мерка се отуѓило од „своите христијански корени“; или, пак, е во неспособноста на црковната институција да се приспособи на „современата динамика на живеење“? Сум ги среќавал и двете формули, па дури во некои моменти – се случувало по малку и да се соживеам со секоја од нив. Но мислам дека ниту едната ниту другата не предлагаат доволно објективно видување на нештата.

Да, современото општество се оддалечува од формите карактеристични за христијанството кои ни се познати од минатото. Сепак, самото тоа се изградува врз фундаментални христијански концепти – и човечката слобода, и човековите права, и рамноправноста, и толеранцијата – се лајт мотиви на христијанската етика. Затоа многу е тешко (и неправилно) тоа општество така „олако“ да се окарактеризира како „безбожничко“...

Од друга страна, врската на сите овие „лајт мотиви“ со суштината на самото христијанство – животот во Христа и Неговата Црква, како крајна цел и смисла на секоја етика – е сериозно нарушена. Поради тоа истите тие мотиви започнуваат да заземаат форми тотално нетипични за христијанскиот начин на гледање на светот и животот. Ќе наведам само неколку примери: чедоморството (абортусот) се гледа како „право на избор“, хомосексуализмот – како израз на човековата слобода и тотално природна (и следствено здрава) работа и т.н. и т.н.

И тука нашето општество стигнува до својот главен етички проблем. Што правиме кога – и јас имам право на живот, ама и ти имаш право на избор?! Кога ќе се изгуби ориентирот, кога ќе се оддалечиме од изворот и суштината на нашата европско-христијанска етика – тогаш веќе имаме ситуација во која се налични две спротивставени и меѓусебно исклучиви „легитимни права“. Од нив, очигледно, само едно може да биде задоволено. Не може „сите да бидат задоволни“.

Тука доаѓаме до еден важен заклучок – нашето земно царство на „човековите права и слободи“ никогаш нема да може да го достигне совршенството: никогаш нема правата на сите да бидат задоволени! За жал, тоа е вавилонската утопија. И ова не го кажувам со некаков „апокалиптичен“ призвук, во духот на теориите за „светските заговори“ и сл. Тоа е историјата на светот, тоа е историјата на Адамовото наследство и неговиот свет без Бога. Како што овој свет и век сам по себе, како создаден од Бога, е добар – така и етиката на човековите права самата по себе е добра. Но кога врската помеѓу светот и Бога ќе биде пресечена, аналогно – кога етиката ќе се еманципира од Бога – тогаш просто го добиваме вавилонскиот синдром.

Така стојат работите со светот. И ако добро се загледаме – немаме никаква нова ситуација! Од Адама до денес е едно и исто – просто формите се менуваат. Каде е сега Црквата тука? И како Црквата треба да постапи – којзнае по кој пат во историјата – да му го врати на светот сеќавањето на Бога?

(продолжува...)

The last quarter century also saw wide acceptance of free market policies in both
rich and poor countries: from private ownership, to free trade, to responsible budgets, to
lower taxes. Three important events mark the beginning of this period. In 1979, Deng
Xiao Ping started market reforms in China, which over the quarter century lifted
hundreds of millions of people out of poverty. In the same year, Margaret Thatcher was
elected Prime Minister in Britain, and initiated her radical reforms and a long period of
growth. A year later, Ronald Reagan was elected President of the United States, and also
embraced free market policies. All three of these leaders professed inspiration from the
work of Milton Friedman. It is natural, then, to refer to the last quarter century as the
Age of Milton Friedman.
The association between free market policies and social progress notwithstanding,
economists remain divided in their assessments of this Age. Two recent books illustrate
the divisions. A collection of papers edited by Leszek Balcerowicz and Stanley Fischer
endorses free market policies. A volume by Joseph Stiglitz, Jose Antonio Ocampo,
Shari Spiegel, Richardo FFrench-Davis, and Deepak Nayyar rejects them. A joint review
of these two books allows for a brief look at both the facts and the disagreements.

My grandfather is named Benedict Sloboda and he lives in Hyde Park Vermont on sixty something acres of property on which he used to raise beef cattle.  My grandfather is pretty old now, nearing 89, and hasn't had any cows for more than twenty years but he still lives out there all alone on the farm.  The Farm (and that is always what my family and I call it) is one of my favorite places in the world.  I know I've written about it several times so I won't go into all the reasons why I like it so much right now.  Being as it used to be a working farm (actually it was this long before my Grandfather bought the place) there is a big red barn right next to the house.  When I was little I always regarded the barn with a mix of fascination and fear.  It is a huge structure, with a dampish dusty dark interior cluttered with the remains of many years past.  If one is standing outside the barn, by the side of my grandfather's house, and looks up above the main entrance they will see the same S and circle that appeared on my favorite t-shirt.

The S stands for Sloboda, which is a Czechoslovakian name that means "Liberty" (at least that is what I've always been told.  I have no reason to really doubt it so I don't).  Some time in the early eighties before I was born my mom and her sister and brothers had a bunch of t-shirts made up for friends and family with the S and circle on them.  Somehow one of these t-shirts survived until I was in high school and found it.  When I did find it the shirt was already on the path of disintegration but I didn't care.  It fit perfect, it was made of awesome soft cotton, and it looked really cool.  Throughout much of high school I was seen wearing the shirt around.  I am sure there are lots of pictures of me with it on.  My mom thought it was the rattiest looking thing in the world (which it kind of was) and wanted nothing more than for me to get rid of it.  I would do no such thing.  Then I made a foolish mistake.  When I was packing to go to college for freshman year I had forgotten that the S and circle t-shirt was in the laundry.  I went to school without it which I realized within only a day or two after being at Plymouth.  I think I called home and asked my parents to send it to me but they never did.  When I went home for the first time freshman year (Thanksgiving) I was determined to get my favorite t-shirt but I couldn't find it anywhere.  I kept looking growing more and more frantic not wanting to ask where it was for fear of what I'd be told.  I couldn't take it though and so I asked my mom and she calmly replied, "Oh that old thing Nathaniel, I threw it away.  It was pretty much falling apart in my hands."  Oh the nerve!  It has been over four years since this happened and I am still hard pressed to forgive her for it.  Yes the shirt was falling apart, and it was old, and probably wouldn't even fit me anymore but that isn't the point.  The point is that it was my favorite god damn t-shirt!  I get worked up just thinking about it.  I think of it as similar to when the mother in A Christmas Story "accidentally" broke the leg lamp.  My mom hated that shirt, she had it out for the shirt, and so when it was without my protection she did away with it.  Gggrrrrrr!

Alas there is not much I can do to get that shirt back but now using Zazzle I can make a kind of clone t-shirt (though the fabric and aging will be off and it will lack that great vintage background).  I actually told my parents that for fun the family should all get some of these clone shirts in reference to the good old days (I almost said, "because you killed my shirt mom" but thought better of it).  If I can save some cash I'll probably be purchasing one sometime soon.

Noam Chomsky, Intervention in Vietnam and Central America: Parallels and Differences (1985)

"...Only the purpose of a coherent community, fully alive both in the world and in the minds of its members, can carry us beyond fragmentation, contradiction, and negativity, teaching us to preserve, not in opposition but in affirmation and affection, all things needful to make us glad to live." Wendell Berry - from a speech titled The Purpose of a Coherent Community delivered on September 29, 2004 to the National Preservation Conference of the National Trust for Historic Preservation at Louisville, Kentucky - USA

Na jednej strane je síce zarážajúce že táto arabská krajina obmedzuje občanom slobodnú voľbu náboženstva ale podľa mňa veľká časť Európy nie je o nič lepšia. A Slovensko je tiež veľmi dobrým príkladom. U nás síce je sloboda vierovyznania ale keď je človek žid alebo islamista ľudia ho vo veľa prípadoch odsudzujú. Najčastejším zdôvodnením je že takéto náboženstvo sem vôbec nepatrí tu je kresťanstvo! A najviac takéto heslá kričia tí ktorí do kostola chodia viac menej s povinnosti prípadne preto aby ich tam sused, kolega prípadne rodina videla. Že sa podľa náboženských zvyklostí, ktoré tak tvrdo obhajuje mimo kostola nespráva nerieši však nikto.

Čo chcem týmto príspevkom vlastne povedať je to Saudská Arábia má jedno povolené náboženstvo čo majú pevne zakorenené v zákonoch zatiaľ čo mi máme len zdanlivú slobodu voľby náboženstva pretože keď si vyberieme niečo iné ako kresťanstvo už sa na nás ľudia pozerajú ako na votrelca.

Jedinú vec čo by som chcel je aby ľudia boli tolerantní k sebe nech si verí kto chce v čo chce a nech ostatných berie ako súčasť sveta a nie ako nepriateľov proti ktorým musí bojovať. A najmä človek ktorý by chcel hodnotiť niekoho druhého najskôr nech začne od seba či je on taký dobrý a dodržuje všetko to čo by chcel na inom kritizovať.

Ќе си дозволам повторно да се вратам на темата за трагичната смрт на македонскиот поп пејач Тоше Проевски – и тоа не без една многу конкретна причина. На еден куп форуми, во еден куп написи, дури и на вестите на телевизијата – беше поставено (и тоа ни најмалку случајно) прашањето: „зошто ова се случи“? Пазете, ова е суштинско животно прашање. Ова е прашањето за животот и смртта. Ако добро се замислиме – смртта е една неизбежна реалност, која ние можеме колку сакаме да ја игнорираме, но таа останува на сила. Повеќето од нас живееме под своевидна само-анестезија, го тргнуваме своето лице од оваа реалност, правејќи се дека – тоа нас не нè засега (барем не за сега). И повторно – сите нас, кај и да е, не затечува смртта на некој близок, сакан човек. И тогаш, одеднаш, како цунами ни налетуваат сите оние прашања кои толку долго сме си ги потиснувале и на кои насилно не сме сакале да мислиме. Што, пак, се случува ако неочекувано нè затече смртта на човек кој сите ние заедно сме го чувствувале како близок, ни бил мил, сме го сакале? Мислам дека токму такво нешто се случи пред некој ден. И тогаш над сите нас – се постави потиснатото проклето прашање за животот и смртта, а природно со него – и прашањето за Бога.

Чувствувам потреба, како православен теолог, да напишам неколку збора токму на оваа тема – насушно потребни за да се разбере не просто зошто ова му се случи на Тоше, туку за да се разбере токму потиснатото прашање за Бога, животот и смртта. Од една страна Бог го создал светот и исцело го држи во своите раце. Од друга страна, тој создал едно уникатно суштество, слично на него самиот – човекот. Човекот е сличен на Бога најмногу поради слободата со која бил даруван. И токму во таа слобода се содржи клучот на нашето прашање: кога Бог би одлучувал за сè во светот (вклучително и за човекот) – тогаш би ја немало слободата! Под рака со слободата оди и одговорноста. Кога Бог апсолутно би одлучувал за човекот, за неговиот живот, за неговата смрт – тогаш човекот ја губи и својата одговорност. А неодговорното и неслободното суштество не може да биде ниту „добро“ ниту „лошо“, тоа не одговара за своите постапки – следствено тие постапки ниту можат да бидат наградени, ниту можат да бидат казнети. Тоа просто значи дека „Бог си прави што си сака“ – сè е во рацете на судбината, а човекот само прави „како што му предвиделе наречниците“. На крај – ако Бог е исцело одговорен за смртта на некој, тогаш тој некој нема ниту одговорност ниту слобода. Ако ги нема последниве две – самиот тој на никој начин не може да биде ниту „добар“ ниту „лош“, ниту пак може да си ја „заслужи“ или да „не ја заслужува“ смртта. Во ваквиот случај – човекот ништо не одлучува, а Бог прави се: го прави едниот човек добар, другиот лош; едниот успешен, другиот неуспешен; едниот несреќен, другиот среќен; едниот долговечен, а на другиот прерано му го одзема животот... Ова не е христијанство! (најмалку православно)

Бог создал слободни и одговорни луѓе, а не роботи. Тие луѓе можат да бидат повеќе или помалку добродетелни, повеќе или помалку среќни, повеќе или помалку успешни – но сето тоа зависи пред сè од одлуката на самиот човек. Точно – и добродетелта и среќата и успехот се во Бога и само во Бога – но ние сме оние кои треба слободно да пристапиме кон нив. Исто така и нашиот живот како и нашата смрт зависат во огромна мерка од нашата слобода, од тоа како ние ќе решиме да си го живееме животот. Од нашиот живот зависи и нашата смрт. Ние одговараме, а не некој друг.

Ова не смее да се разбере како некаква апсолутна причинско-последична верига: ако си добар ќе живееш, ако не готов си. Да не заборавиме дека има и едно нешто што се вика ѓавол – да веруваш во Бога, но да не веруваш во постоењето на ѓаволот е многу ризична работа. Многумина христијански автори се согласуваат дека една од најитрите стратегии на ѓаволот е да нè убеди дека самиот не постои – тогаш ќе не направи неспособни да го видиме изворот на злото во светот, а со тоа и неспособни да му се спротивставиме. Второто нешто што не треба да се заборави е дека целта на животот не е човек да „не умре млад“, туку да се подготви за вечниот живот во Христа. Ѓаволот не сака просто „да нè убие“ – тој сака да нè оддели од Бога. Затоа, многу побитна од сè до сега кажано е следната поента: ако некој на овој начин ги поставил нештата – со Бога во центарот – тогаш за него и животот и смртта ќе имаат совршено јасна смисла. Таквиот човек нема од што да се плаши – бидејќи ако живее добива, но го загуби ли животот – повторно нема што да изгуби бидејќи сè што има – е во Бога.

Истовремено, никој сам по себе не е совршен – и затоа не треба да се прават култови од луѓето. Тоше беше навистина благочестив христијанин. Завчера зборував со еден од нашите владици и тој ми кажа дека според него Проески отскокнувал од целата популарна музичка сцена во Македонија и Балканот по својата – нормалност. Сепак, тоа не е причина веднаш тој да се прогласи за светец. Кон таквите одлуки по правило се пристапува „со ладна глава“. Обично десетици (понекогаш дури и стотици) години поминуваат од смртта на светителот до неговото канонизирање – и тоа не е така без причина. Од друга страна – премногубројни се оние благочестиви христијани, кои останале како такви во сеќавањето на Црквата, но не биле канонизирани. Тука особено е важен и следниов момент: според терминологијата на Библијата – сите христијани се нарекуваат „свети“. Свети се – поради простиот факт дека се христијани, дека тие живеат во Христа и Христос живее во нив. Канонизацијата е пред сè „официјална“ потврда на таквиот живот. Но таа човекот не го прави свет сама по себе – тој е свет просто поради својот вистински живот во Христа. Дали Црквата како институција ќе избере еден нејзин член да биде канонизиран или не – сепак останува во доменот на нејзината работа.

Помеѓу светиот живот на верните и култовите има радикална разлика. Затоа многу подобро е (барем во овие 40-тина дена) да ја искористиме својата слобода за искрено да се помолиме за спасението на овој млад и – според сведочењата на многумина – навистина прекрасен човек. На тој начин, не само тој, туку и самите ние ќе имаме огромна духовна полза. Бар на кратко да се лишиме од и онака здодевното секојдневие на празните муабети, нагаѓања и безвезни стилизации (починатиот бил ангелче, светец, душичка и т.н.) – и да направиме нешто добро како за својата, така и за душата на ближниот. Тоа е вистинското нешто што во овој момент ние можеме да го направиме за Тоше.

Далеку од тоа дека со напишаново се исцрпува темата – на неа се пишувани томови и томови книги, илјадници христијански проповедници зборувале за овие прашања и ги објаснувале. Јас само се обидов малку од малку да ги претставам работите од една православна гледна точка и да предложам насока во која навистина треба да се дејствува. Таа насока е љубовта – љубовта кон Бога и кон ближните. Преку искрената молитва кон саканиот Бог за саканиот ближен – самите ние се соединуваме со Оној кон Кого се молиме и со оние за кои се молиме. Љубовта е силата која сите нè обединува – и пред неа смртта е сосема ништожна. Поради љубовта воскресна Христос и поради истата и сите ние ќе воскреснеме во Христа за вечен живот. До тој радосен миг нам ни останува колку што е можно повеќе да се усовршуваме за тој живот – преку љубовта, молитвата, причеста и севкупниот наш живот во Црквата.

Vjerujem da vam nije tesko pretpostaviti koja je bila tema razgovora kada smo se udaljavali od "mjesta zlocina". Potpuna besmislenost prometnikove intervencije koja granici sa vec dobrom dozom bizarnosti toliko nas je uznemirila da smo, nakon sto smo zakljucili da tog prometnika zena doma vjerojatno tuce po guzici pa na poslu mora to kompenzirati ispoljavajuci svoju uniformiranu moc (jelte!), da i inace cijeli sistem sve vise ide u smjeru sustava kontrole. Jer: mjesto na kojem je frend snimao je Public space iliti javno dobro, nije tu potrebna nikakva posebna ili bilo kakva dozvola, pa ovaj slucaj poprilicno dovodi u pitanje taj koncept javnog dobra. Da, ovdje se radi o samovoljnom postupku prometnika, no nije uopcetesko zamisliti kako bise uskoro moglo dogoditi nesto tipa stojite ispred necije kuce, razgovarate na mobu sa nekim, i vlasnikte kuce odjednom vas prekori, pozove murju koja vas tada legitimira i pita da zasto ste se udostojili telefonirati ispred njegovog vlasnistva. Pri cemu je bitna jedna pojedinost: ovaj potonji izmisljeni slucaj manje je bizaran nego onaj prethodni buduci da se radi o privatnom posjedu. Dakle, mogli bismo ici dalje i reci kako cemo uskoro trebati dozvole za telefoniranje u parkovima, na ulicama, trgovima itd.

Sustav kontrole uzima maha, pojedinci koriste svoje mrvice moci, neki drugi mnogo vise takvog rade, i po svemu sudeci jos ce mnogo toga vise ciniti. Pasivno pristajanje na takav razvoj sistema hrani ga, stimulira, daje mu krila...

Ako ima istine u rijecima Foucalta koji kaze (znanje i moc): "Moc nije institucija i nije struktura, ona nije stanovita sposobnost kojom su neki obdareni; ona je naziv sto pridaje nekoj slozenoj strategijskoj situaciji u danom drustvu", tada to znaci da kako se i mi - hocemo-necemo - nalazimo u toj situaciji, jer se i nalazimo u danom drustvu. Dakle, moc je distribuirana posvuda, svatko je moze koristiti iliti ne-koristiti. Ovo potonje ce pomoci laksem razvoju sustavu kontrole; ono prvo ce mu zadati muke. Dakle...?